MARTES 31M: SEMÁNTICA-LEXICOLOXÍA

Bos días.

Como dixen na última entrada, comezamos Lingua e Gramática tratando Semántica e Lexicoloxía. Neste documento, que tamén tedes na aula virtual, aparece resumido o que tedes que saber desta parte da materia: 

1. As definicións: como definir substantivos, adxectivos e verbos. Recordade: nas ABAU non podedes usar sinónimos, e tedes que definir a palabra no contexto que aparece no texto. 

2. A semántica (unidade 5 do libro de texto). Aquí tedes que saber (definir e aplicar): 

• Diferenza significante/significado. 
• O signo lingüístico. 
• Significado: Diferenza denotación / connotación. 
• Lexema: Palabras con significado léxico / Palabras con significado gramatical. 
• Trazos semánticos (sémicos ou semas). 
• Campo semántico: Definición. Arquilexema, lexema e sema. Hiperónimo. 

3. As relacións semánticas (unidade 6 do libro de texto). Tedes que saber (definir e aplicar): 

• Complementarios, antónimos, recíprocos. 
• Hiponimia, hiperonimia, cohiponimia, meronimima. 
• Sinonimia (total/parcial). 
• Polisemia e homonimia. 

4. Os cambios semánticos (unid. 7 do libro). 

• Causas: Lingüísticas. Históricas. Sociais. Psicolóxicas. Influencia de linguas estranxeiras. Esixencia dun novo nome para nova idea/obxecto: Explicación de casos como puro, coche, arquivo, falecer, alta velocidade, aplicación. Tedes que saber recoñecelas e explicalas. 

• Tipos: Metáfora (ollo). Metonimia (copa). Etimoloxía popular (longaínza). Elipse (móbil). Tedes que saber recoñecelas e explicalas.

En todos os casos, debedes saber definir estes conceptos e aplicalos.

É posible que teñades dúbidas. Se é así, mandádeme unha mensaxe ao grupo de LLG que creamos hoxe e elaboro un vídeo explicativo.

Como afrontan estas cuestións nas ABAU? 

Na vosa aula virtual tedes unha nova sección: "ABAU 2017, 2018, 2019". Aí tedes os exames destes anos e eu separei as cuestións por apartados. En concreto, tedes as Cuestións 4, 5: Lingua e Gramática. Aparecen cuestións relativas a semántica nos exames 17XA (2017, xuño, opción A), 17SB (2017, setembro, opción B) e 18XA (2018, xuño, opción A). Son estas:

• 17XA: Identifica no texto cinco palabras pertencentes ao mesmo campo semántico, das cales unha debe ser o seu hiperónimo (identifícaa como tal) e as catro restantes hipónimos seus. [1 punto]
• 17SB: Explica os conceptos de polisemia e homonimia empregando como exemplos as palabras figura (liña 4) e polo (liña 12), respectivamente. Indica unha palabra homófona de valor (liña 6) e explica en que consiste a relación de homofonía existente entre elas. [1punto]
• 18XA: Procura no texto dez termos que pertenzan ao campo semántico da construción e o urbanismo [1 punto]

Estas son as cuestións que saíron, pero iso non quere dicir que non poida saír calquera aspecto dos arriba indicados: están na materia.

Facede para o xoves estas cuestións. Corrixirémolas ese día e pasaremos ao seguinte punto, Dialectoloxía, se é que este quedou claro.

Se non entendedes o documento tal como está (resume as unidades citadas do libro), facédemo saber. Intentarei aclaralo mediante un vídeo explicativo.

Saúdos.

VENRES, 27M: ORGANIZAR

Bos días.

Hoxe procede organizar o que queda de curso. Se fixestes o que vos fun indicando, a estas alturas tedes vistos os temas teóricos (Literatura: 2 puntos nas ABAU, Sociolingüística: 1 punto nas ABAU).

Recordade que nas directrices da proba de Lingua e Literatura Galega II na ABAU, especifícase o contido da mesma:

1. Comprensión textual. 1 punto.
2. Comprensión textual. 1 punto.
3. Produción textual. 3 puntos.
4. Lingua e gramática. 1 punto.
5. Lingua e gramática. 1 punto.
6. Lingua e sociedade. 1 punto.
7. Literatura. 2 puntos. 

Quédanos revisar as cuestións 1 e 2, practicar a 3, e entrar directamente no que temos pendente: Lingua e gramática.

Nas directrices especifican, sobre "Lingua e gramática":

Formularanse dúas preguntas breves sobre  contidos de: 

• Fonética e fonoloxía.
• Morfoloxía e sintaxe. 
• Semántica e lexicoloxía. 
• Dialectoloxía.

Comezaremos o martes por Semántica, Lexicoloxía e Dialectoloxía, e revisaremos exames das ABAU e cuestións adicadas a esta parte da materia. Hoxe, adicade o tempo a organizar o material que tedes. Sabedes que lle oín dicir unha vez a Carracedo, o científico? Comentou que en Alemaña, nos institutos, os alumnos adican as dúas primeiras horas do luns a organizar o material de estudo. Así que, hoxe, organizade a materia. Entrade neste enlace, por favor. 

Ata o martes.

XOVES, 26M: SOCIOLINGÜÍSTICA

Bos días.

Continuamos con Sociolingüística: temas 4, 5, 6 (temas de Historia da Lingua). Facede o mesmo que cos temas 1, 2, 3 (vid. indicacións na entrada anterior). Os temas 4, 5 e 6 hai que resumilos e redactalos (xa sabedes que algúns son guións). 

Ide á aula virtual ou a este documento en PDF (tamén tedes un documento editable na aula virtual). Os temas son:

4. O galego no primeiro terzo do século XX: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística. 

5. O galego de 1936 a 1978: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística.

6. O galego a finais do século XX e comezos do XXI: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística. 

Para o tema 4, no punto "Características lingüísticas fundamentais" páx. 6), en "Algúns exemplos das substitucións innecesarias e estranxeirismos son...", só tedes que citar 1 arcaísmo, 1 lusismo, 1 hipergaleguismo e 1 vulgarismo. No apartado "Nas normas promovidas polas Irmandades da Fala e o Seminario de Estudos Galegos destacaban aspectos como" poñedes, p.e. (por exemplo) e citades 2.

Para o tema 5, páx. 8, en "Moderación nos excesos diferencialistas da etapa de preguerra", 1 exemplo de cada: Ortografía, Fonética, Morfosintaxe, Léxico.

Con isto rematariades a teoría. O venres comentareivos por onde seguimos.

Ata mañá.

CLASE 24M: SOCIOLINGÜÍSTICA

A semana pasada elaborastes os temas teóricos de Literatura. Penso que é o momento de deixar atrás toda a parte teórica para centrarnos o que queda de curso en aspectos prácticos.

Comezamos con Sociolingüística. Estes son os temas: 

1. Estereotipos e prexuízos lingüísticos: a súa repercusión nos usos. 
2. Historia da normativización: a construción da variedade estándar. Interferencias e desviacións da norma. 
3. O galego, lingua en vías de normalización. 
4. O galego no primeiro terzo do século XX: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística. 
5. O galego de 1936 a 1978: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística.
6. O galego a finais do século XX e comezos do XXI: características lingüísticas fundamentais. Contexto histórico e situación sociolingüística. 

Hoxe podedes elaborar os tres primeiros temas. Podedes encontralos na aula virtual (coma sempre, formato PDF e editable). As instrucións das ABAU din ao respecto: 

"Agárdase do alumnado unha resposta concisa e asemade completa, acorde coa puntuación que se lle concede á pregunta e co tempo do que se dispón para o exame. Sería desexable unha extensión aproximada dunhas 200 ou 250 palabras. Ao se tratar dunha extensión breve para unha pregunta deste tipo, valorarase a capacidade para seleccionar e presentar a información máis relevante sobre o tema escollido, así como para evitar divagacións e xeneralidades". 

INDICACIÓNS PARA PREPARAR OS TEMAS 1, 2, 3.

Ide á aula virtual ou a este documento.

1. Estereotipos e prexuízos lingüísticos: a súa repercusión nos usos. 

O tema divídese en 4 apartados: Funcións sociais da lingua. Conflito lingüístico. Diglosia. Estereotipos e prexuízos lingüísticos. O que interesa realmente é o ultimo apartado. Os tres anteriores serven para que poidades entender o cuarto, que dá título ao tema.

Se vedes que o tema queda execivamente curto, podedes amplialo con este artigo sobre os prexuízos lingüísticos.  Ides ao punto 4 do artigo, ”Clasificación dos prexuízos a respecto do galego”; diferencia 6 tipos de prexuízos: Podedes resumir brevemente en que consiste cada un deses 6 prexuízos. No mesmo artigo, no punto 2, explica “Os prexuízos lingüísticos no mundo”. Podedes facer un cadro (ou un esquema) con estes tipos de prexuízos: 

	Tipo	Breve explicación
Prexuízos inocentes	a)
	b)
	c)
Prexuízos culturais	a)
	b)
	c)
Prexuízos xeopolíticos	a)
	b)
	c)

2. Historia da normativización: a construción da variedade estándar. Interferencias e desviacións da norma. 

Dous apartados:

• Historia da normativización: a construción da variedade estándar. Todo é importante.
• Interferencias e desviacións da norma. É suficiente con citar cada un dos fenómenos, definilos e poñer un exemplo. (Dos vulgarismos e castelanismos, é suficiente con 1 exemplo de cada; non hai que explicalos todos). Así:

Vulgarismos: definición e un exemplo. P.e. alteracións no vocalismo mediante fenómenos de adición: *arradio.

Castelanismos: definición e un exemplo. P.e. castelanismos fónicos consistentes na non distinción de e,o abertos/pechados; non pronunciar n velar (unha pronúnciase como *una); non pronunciar o fonema fricativo palatal xordo: caixa pronunciado como *caisa…

Se optades por poñer máis información, mellor. Pero recordade: este tema vale 1 punto.

3. O galego, lingua en vías de normalización.

Entra todo.

Recordade: os temas que vos paso son, na maior parte, guións. Hai que redactalos, poñendo os conectores adecuados.

O próximo día, temas 4, 5, 6 e rematades a parte teórica.

Ata o xoves.

DÚBIDAS

Escribide as vosas dúbidas como comentario neste blog. Así quedan rexistradas e podedes ver todos as respostas.

CLASE 17M: LITERATURA

Bos días.

Entramos na 3ª avaliación. 

Penso que é preferible que utilicedes esta semana (longa, pola ponte) para preparar os temas de Literatura que faltan: temas 9, 10, 11, 12. Sabedes que nas instrucións das ABAU (vid. enlace) fan constar, para Literatura:

"A pesar de estaren formuladas sobre un repertorio pechado preestablecido, valorarase nas respostas a elaboración dun texto persoal, e non dunha reprodución puramente memorística".

É por isto que recomendo que cadaquén elabore os seus temas. Como?

1. Collede os guións que aparecen na aula virtual ou neste enlace aos guións. 
2. Collede os temas que están na aula virtual ou neste enlace aos temas.
3. En cada tema (9, 10, 11, 12), elaborades a vosa redacción partindo do guión e completando co tema. Recordade a importancia do bo uso dos conectores.

Aínda que non os memoricedes de momento, o feito de escribilos (sexa a man ou co ordenador) adiántavos moito traballo: realizades un proceso de codificación e decodificación que será, cando os teñades que memorizar, de gran axuda.

En canto á extensión, nas directrices fan constar:

"Como extensión orientativa podemos establecer unhas 400 palabras, aproximadamente. Cómpre non obstante ter en conta que neste caso a extensión pode ser moi variable dependendo de que o alumnado opte por unha redacción máis desenvolvida ou máis esquemática". 

Non pasa nada se vos sae un tema con máis de 400 palabras, pero non o fagades cunha extensión inferior.

Con isto, tedes traballo para toda a semana. 

Ata o martes 24M. Comezaremos con outra parte da materia.

BENVIDOS

A partir do próximo martes este será o voso caderno de traballo. Irei marcando as actividades e a parte da materia a dar cada día.
Ata o martes.